Telepraca

„Powstanie telepracy łączy się z początkiem lat 80-tych XX wieku, a rozwój – z upowszechnieniem się najnowszej technologii w zakresie komputeryzacji oraz telekomunikacji. Do rozpowszechnienia telepracy przyczyniła się też Komisja Europejska.”^[1]

W Polsce regulacje prawne dotyczące telepracy zostały wprowadzone do Kodeksu Pracy poprzez ustawę z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks Pracy oraz niektórych innych ustaw^[2]. Nowelizacja Kodeksu Pracy dotyczącą telepracy odnosi się do pracowników, zatrudnionych w ramach pracowniczych stosunków pracy. Ustawodawca określa warunki pracy w formie telepracy. Możliwy jest wybór tej formy zatrudnienia w momencie nawiązania stosunku pracy, oraz istnieje możliwość „stania się” telepracownikiem w czasie zatrudnienia.^[3] „Pracodawcy w telepracy dostrzegają możliwość szybszego i elastyczniejszego reagowania na potrzeby rynku, który pod wpływem globalizacji i światowej konkurencji staje się bardziej wymagający i mniej przewidywalny."^[4]

Telepraca jako nietypowa forma zatrudnienia posiada pewne zalety. Mianowicie: Poprzez zastosowanie nowoczesnych technologii i zniwelowanie utrudnień związanych z pracą w siedzibie firmy wydajność i produktywność wzrasta. ^[5] W długookresowej perspektywie także efektywność pracy wzrasta. Wpływa na to forma zarządzania personelem, większa wydajność i produktywność, mniejsza fluktuacja pracowników, oraz spadek absencji chorobowej. Poprzez co, elastyczność działania firmy się zwiększa.

Zaletą jest również fakt, że firmy zatrudniające telepracowników mogą zmniejszyć koszty związane z utrzymaniem biura zmniejszyć powierzchnie użytkowe w firmie.^[6]

„Oszczędności uzyskane dzięki telepracy pracodawcy mogą przeznaczyć na dodatkowe wynagrodzenie dla telepracowników. Dzięki temu w Unii Europejskiej średnie wynagrodzenie telepracowników jest średnio o 10% wyższe w porównaniu do zarobków pracowników zatrudnionych w tradycyjnych formach.”^[7]

Telepraca stwarza możliwość zatrudnienia specjalistów, którzy z różnych względów nie mogliby pracować w klasyczny sposób. Poza tym, dzięki telepracy, można tworzyć z nimi zespoły zadaniowe, a także powierzać pilne zadania pracownikom z zewnątrz.^[8]

Telepraca przyczynia się także do podniesienia poziomu życia i stworzenia udogodnień dla społeczeństwa poprzez wprowadzanie nowych usług, np. telebankowość, czy zakupy przez Internet.^[9]

Telepraca jest szansą dla osób opiekujących się dziećmi oraz osób niepełnosprawnych. Elastyczne zasady organizacji pracy stanowią także bardzo ważny czynnik warunkujący aktywność zawodową osób pracujących a jednocześnie uczących się, pracujących w więcej niż jednym miejscu lub mieszkających w miejscowości oddalonej od miejsca pracy.^[10]

Telepraca posiada również liczne wady. Główną wadą telepracy jest odizolowanie telepracowników od współpracowników. Zanika granica między życiem zawodowym i prywatnym. Zmniejsza się poczucie identyfikacji z firmą, poprzez co zmniejsza się integracja załogi. Pracodawca nie ma możliwości bieżącej i bezpośredniej kontroli. W przypadku awarii technicznej sprzętu naprawa może być utrudniona. Telezatrudnienie nie daje takiego poczucia bezpieczeństwa jak zatrudnienie klasyczne. Mogą zaistnieć problemy z przestrzeganiem i kontrolą bezpieczeństwa i higieny pracy.^[11] „Nie wszyscy pracownicy są na tyle zdyscyplinowani, aby wykonywać pracę w domu bez bezpośredniego nadzoru przełożonego”^[12]

Telepraca w Polsce nie jest jeszcze tak powszechna jak w innych krajach. Powodem są przeszkody o charakterze technologicznym. Innymi przyczynami są:

„ – mentalność polskich pracodawców i zarządzających firmami, ale także mentalność pracowników,

- przywiązanie do tradycyjnych sposobów zarządzania, które wywodzą się z ery przemysłowej i okresu dominacji hierarchicznych struktur   organizacyjnych,

- wciąż wysokie koszty telekomunikacyjne,

- nieświadoma potrzeba przebywania w eleganckim gmachu firmy dla zademonstrowania własnej wartości i prestiżu,

-  zbyt mała waga przywiązywana do produktywności pracownika.”^[13]

Telepraca charakterystyczna jest najczęściej dla osób specjalizujących się w wybranej dziedzinie. „Najczęściej do pracy na odległość zatrudniani są: graficy komputerowi, specjaliści do tworzenia stron www, księgowi, tłumacze i prawnicy oraz specjaliści telemarketingu.”^[14] „Czynności najczęściej wykonywane w ramach telepracy to tworzenie baz danych i przetwarzanie danych komputerowych, programowanie komputerowe, tłumaczenie tekstów, tworzenie i administrowanie stronami internetowymi, działalność edytorsko-redakcyjna i komputerowy skład tekstu, działalność marketingowa, zbieranie informacji na określony temat, przeprowadzanie badań ankietowych, projektowanie wspomagane komputerowo, redagowanie portali internetowych, badania telefoniczne rynku.”^[15]

W literaturze spotykamy się z wieloma określeniami telepracy, m.in.: e-praca, teledojazdy, praca na odległość, praca elastyczna, praca mobilna. Teoretyk Jack M. Nilles definiuje ją następująco: „ Każdy rodzaj zastępowania podróży związanych z pracą techniką informacyjną (np. telekomunikacją i komputerami); przemieszczanie pracy do pracowników zamiast pracowników do pracy”^[16].

W Kodeksie Pracy telepraca to praca, która może być wykonywana regularnie poza zakładem pracy, z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej (art. 67⁵ § 1 KP). Jest ona odpłatna, świadczona osobiście i regularnie, wykonywana na rzecz pracodawcy i z zachowaniem zasady podporządkowania pracownika pracodawcy.^[17]

Telepracę możemy podzielić ze względu na miejsce wykonywania pracy na:

- telepracę domową;

- telepracę świadczoną poza zakładem pracy i poza domem, lecz w określonym stałym miejscu: telecentrum, telechatki, telewioski;

- telepracę nomadyczną (mobilną).

Telepraca domowa charakteryzuje się tym, że jest świadczona w domu (mieszkaniu). Jest to najczęściej spotykany i najbardziej komfortowy typ telepracy.

Telepraca poza domem i poza zakładem pracy wykonywana jest w specjalnie do tego celu przygotowanych stałych miejscach. Tego rodzaju miejscami są: telecentra, telechatki i telewioski.

Telecentra (pracownie multimedialne, e-centra) – to miejsca wyposażone w urządzenia teleinformatyczne umożliwiające nawiązanie kontaktu między pracownikiem a pracodawcą oraz kontaktów z partnerami gospodarczymi i klientami.^[18] „Przedsiębiorca nie musi sam, na własny koszt, organizować stanowiska dla swojego pracownika, lecz w razie potrzeby może skorzystać z kompletnie wyposażonego stanowiska pracy w siedzibie telecentrum. ”^[19][20] Natomiast pracownik dociera do danego telecentrum zlokalizowanego przeważnie blisko jego miejsca zamieszkania, nie musi natomiast dojeżdżać do biura. Zaletą telecentrów jest to, że dany pracownik z jednego miejsca może świadczyć pracę dla różnych pracodawców.W Garwolinie, Pułtusku i Radomiu powstały e-centra. Są to miejsca, gdzie pracownicy świadczą pracę na rzecz pracodawców - na odległość. Każde telecentrum wyposażone jest w stanowiska pracy ze sprzętem biurowym, komputerem podłączonym do sieci i telefonem.^[21] W telecentrach „pracują m.in. geodeci, graficy komputerowi, osoby tworzące i aktualizujące bazy danych, administratorzy stron www, obsługa księgowa, tłumacze.”^[22] „Na telecentrum spoczywa dbałość o wysoką jakość i sprawność sprzętu oraz oprogramowania, jak również spełnienie wymagań bhp.”^[23]

Telechatki to rodzaj telecentrów. Nazwa ta pochodzi od ich wiejskiej lokalizacji. Mieszczą się one najczęściej w opuszczonych szkołach, wiejskich chatach lub pomieszczeniach gospodarczych przystosowanych na telecentra. Pierwsze telechatki powstały na Półwyspie Skandynawskim, kolejne w Irlandii, Anglii, Walii, Szkocji oraz Francji. Początkowo zadaniem telechatek było niwelowanie różnic w zakresie dostępu do najnowszej techniki, pomiędzy społecznością wiejską, a ludnością skupioną w ogromnych ośrodkach miejskich.^[24] Telechatki „spełniają także funkcję społeczno-wychowawczą, organizując lokalną społeczność na rynku pracy.”^[25] W Polsce telechatki działają na Pomorzu.^[26]

Telewioski to bardziej zaawansowane telechatki, tzn. system połączonych ze sobą telechatek na danym obszarze. Telepraca nomadyczna (mobilna) świadczona jest w tych miejscach, w których telepracownik w aktualnej chwili przebywa, np. statek, samolot, hotel, pociąg, autobus, czy samochód. Jest ona popularna zwłaszcza wśród osób na wysokim szczeblu w hierarchii zakładowej, które zmuszone są do częstych podróży krajowych i zagranicznych przy równoczesnym przebywaniu w pełnej gotowości do łączności ze współpracownikami.^[27]

Wracając do definicji telepracy możemy stwierdzić, że telepraca to elastyczna forma organizacji i wykonywania pracy- kształtowana w granicach prawa, ale także wolą stron (tj. pracodawcy i telepracownika) – stwarzająca warunki dla wzajemnych ich korzyści.

„Wniosek o świadczenie pracy w formie telepracy może złożyć zarówno pracodawca, jak i pracownik. Pracodawca w miarę możliwości powinien uwzględnić wniosek pracownika.”^[28]

Praca w ramach telepracy może być wykonywana w ramach stosunku pracy, oraz stosunku cywilnoprawnego. Telepraca wykonywana regularnie poza zakładem pracy to praca świadczona, w związku ze stosunkiem pracy lub umową o pracę. Praca świadczona nie w całości, lecz w części poza zakładem pracy, może być świadczona przez telepracownika na podstawie jednej z umów cywilnoprawnych.

Przy świadczeniu telepracy muszą być wykorzystane nowoczesne technologie informatyczne. Telepraca bazuje więc na zastosowaniu następujących technik komunikowania się z pracodawcą: internetu, szybkiej transmisji danych, czy telefonii komórkowej^.[29]

„Wszystkie zagadnienia dotyczące wyposażenia telepracownika, odpowiedzialności i kosztów powinny być dokładnie sprecyzowane przed podjęciem telepracy. Pracodawca jest odpowiedzialny za dostarczenie, zainstalowanie i utrzymywanie sprzętu niezbędnego do regularnej telepracy.^[30]”

Pracodawca ubezpiecza sprzęt, pokrywa koszty instalacji, eksploatacji, serwisu i konserwacji, oraz zapewnia pracownikowi potrzebne szkolenia i pomoc techniczną. Pracodawca i pracownik mogą w odrębnej umowie dotyczącej wykonywania telepracy odmiennie określić tę kwestię. Telepracownik może w pracy używać swój prywatny sprzęt. Wówczas pracodawca partycypuje w kosztach jego ubezpieczenia,
a pracownikowi wypłaca ekwiwalent pieniężny.^[31]

„Telepracownik natomiast powinien przejawiać troskę o sprzęt.^[32]”

„W zakresie sposobu wprowadzenia telepracy u danego pracodawcy kodeks pracy przewiduje szeroki udział związków zawodowych lub przedstawicieli pracowników. Stosowanie u danego pracodawcy telepracy wymaga zawarcia między pracodawcą a zakładową organizacją związkową (organizacjami związkowymi) porozumienia.”^[33]

Jeżeli u pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe, to konsultuje on warunki stosowania telepracy tylko z przedstawicielami załogi i następnie sam tworzy regulamin.^[34]

„W przepisach nie przewidziano sankcji dla pracodawcy, który wprowadzi telepracę bez zawarcia porozumienia albo wydania regulaminu. Nie wskazano także, jak należy postąpić, jeżeli pracownicy nie wybrali swoich przedstawicieli.”^[35]

Jak już wcześniej wspominałam ustalenia dotyczące świadczenia pracy w formie telepracy, mogą być zawarte już przy zawieraniu umowy o pracę lub w czasie zatrudnienia (art. 67⁷ par. 1 k.p.). Jeśli do uzgodnienia dochodzi przy zawieraniu umowy o pracę, w umowie, oprócz typowych elementów, podaje się również warunki wykonywania pracy, charakterystyczne dla telepracy, tj. m.in.: sposób przekazywania efektów pracy i poleceń przełożonego, nadzoru ilości i jakości pracy.

Natomiast w trakcie zatrudnienia pracownik lub pracodawca mogą zaproponować przejście na telepracę na mocy porozumienia stron. Pracownik zatrudniony na podstawie tradycyjnego stosunku pracy, może wystąpić z inicjatywą zmiany sposobu wykonywania pracy. Także pracodawca ma możliwość wysunięcia takiej propozycji. Jeśli pracownik wystąpi z wnioskiem wykonywania pracy w warunkach telepracy, pracodawca powinien uwzględnić go w miarę swoich możliwości (art. 67⁷ par. 3 KP). Jeżeli pracownik nie wyrazi zgody na wykonywanie pracy w formie telepracy, nie może to stać się przyczyną uzasadniającą wypowiedzenie przez pracodawcę umowy o pracę (art. 67⁹ KP).^[36]

Zgodnie z art. 67⁵ § 2 Kodeksu Pracy telepracownik to pracownik, który pracę wykonuje regularnie poza zakładem pracy, przekazując pracodawcy wyniki pracy, z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej i w szczególności za ich pośrednictwem.

„Telepracownik nie może być traktowany mniej korzystnie w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych niż inni pracownicy zatrudnieni przy takiej samej lub podobnej pracy.”^[37]

„Zachowuje więc prawo do wszystkich gwarantowanych prawem przywilejów i świadczeń pracowniczych (np. urlopu wypoczynkowego czy wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych).”^[38]

Kodeksowym prawem dla pracownika jest umożliwienie, na zasadach przyjętych dla ogółu pracowników, przebywania na terenie zakładu pracy, korzystania z pomieszczeń i urządzeń pracodawcy, zakładowych obiektów socjalnych i prowadzonej działalności socjalnej oraz kontaktowania się z innymi pracownikami (art. 67¹⁶ KP).^[39]

„Na telepracowniku spoczywają te same obowiązki, które dotyczą ogółu pracowników. Zasadniczym obowiązkiem telepracownika jest sumienne i staranne wykonywanie pracy.”^[40]

Miejsce wykonywania pracy przez telepracownika powinno być poprawnie określone przez strony stosunku pracy. Pracownik ma swobodę wyznaczenia miejsca świadczenia pracy. Telepraca może być wykonywana w wielu miejscach.^[41]

Najczęściej, miejscem wykonywania telepracy jest prywatne mieszkanie telepracownika. Poprawne oznaczenie miejsca pracy ma duże znaczenie, gdyż pracodawca ma prawo kontrolować telepracownika w miejscu wykonywania przez niego pracy „za uprzednią zgodą telepracownika wyrażoną na piśmie, albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, albo podobnych środków indywidualnego porozumiewania się na odległość (art. 67¹⁴ par. 2 KP).”^[42] Kontroluje się wykonywanie pracy oraz bezpieczeństwo i higienę warunków jej wykonywania. Poza tym, można przeprowadzić w miejscu wykonywania pracy: instalację, konserwację, serwis, naprawę bądź inwentaryzację powierzonego sprzętu.^[43]

„By kontrola była skuteczna i zgodna z prawem, działania pracodawcy w tym zakresie muszą być dostosowane do miejsca wykonywania pracy z uwzględnieniem charakteru pracy.”^[44]

Wykonywanie pracy w formie telepracy musi być podporządkowane uregulowaniom, dotyczącym czasu pracy, zawartym w kodeksie pracy. Najwłaściwszym rozkładem czasu pracy dla telepracownika wydaje się być zadaniowy czas pracy uregulowany w art. 140 KP.^[45]

Pracodawca ma obowiązek ewidencjonowania czasu pracownika świadczącego pracę w warunkach telepracy.^[46]

Pracodawca, który zatrudnia telepracownika na podstawie umowy o pracę w miejscu określonym w umowie jest „zobowiązany organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki jej wykonywania”^[47].

Przełożony powinien także informować telepracownika o ryzyku zawodowym, które związane jest ze świadczoną pracą oraz zasadach ochrony przed zagrożeniami, podczas szkolenia w zakresie bhp, oraz w przypadku np. zmiany wyposażenia stanowiska pracy.

Ustawodawca przywiązuje dużą wagę również do obowiązku przestrzegania przez pracodawcę prywatności telepracownika i jego rodziny, zwracając uwagę na zachowanie równowagi między prywatnością pracownika, a koniecznością kontroli wykonywanej przez niego pracy.[48]

Ze względu na fakt, posiadania przez telepracowników szerokiego dostępu do danych, aby zapobiec wyciekowi takich informacji na zewnątrz firmy, pracodawca określa zasady ochrony danych osobowych.^[49] Gdy zaistnieje potrzeba, pracownicy zostają przeszkoleni w tym zakresie, co potwierdzają na piśmie. Są wówczas zobowiązani do przestrzegania ustalonych zasad^.[50]

„Ponieważ z założenia polskiego ustawodawcy telepraca ma przyczyniać się w sposób szczególny do zachęcenia pracodawców do zatrudnienia osób niepełnosprawnych, wprowadzono nowe postanowienia również w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach: uzyskania pozytywnej opinii Państwowej Inspekcji Pracy o przystosowaniu przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej, zatrudnienia w formie telepracy.”^[51]

Wcześniej wspominałam na temat zatrudniania telepracownika, a teraz kilka słów na temat zaprzestania wykonywania telepracy. Istnieje możliwość zaprzestania świadczenia telepracy, lecz tylko w sytuacjach, gdy pracownik zmienił warunki na telepracę w czasie trwania zatrudnienia, a następnie on albo pracodawca rozmyślił się. W terminie 3 miesięcy od dnia rozpoczęcia pracy w warunkach telepracy, każda ze stron stosunku pracy może wystąpić z wiążącym wnioskiem o zaprzestanie świadczenia telepracy i powrót do poprzednich warunków świadczenia pracy (art. 67⁸ par. 1 KP). Żadna ze stron nie może uchylić się od przyjęcia wniosku. Pracodawca i pracownik wspólnie ustalają termin, od którego będzie miało miejsce przywrócenie poprzednich warunków świadczenia pracy. Termin ten nie może jednak przekroczyć 30 dni od dnia otrzymania wniosku.^[52]

Natomiast jeśli pracodawca chce się wycofać z zatrudniania pracownika w warunkach telepracy po upływie 3-miesięcznego okresu od dnia podjęcia telepracy, musi zastosować wypowiedzenie zmieniające. Pracownik po upływie 3-miesięcznego terminu, chcąc wrócić do świadczenia pracy na poprzednich warunkach, ma prawo do złożenia pracodawcy wniosku. Wniosek ten nie ma już jednak charakteru wiążącego. Pracodawca powinien w miarę możliwości uwzględnić go.^[53]

Na podstawie:

[1] Jan Piątkowski, Prawo stosunku …, s.49

[2] Dz. U. Nr 181, poz.1288

[3] Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników w formie telepracy, Toruń, 2007, s.15

[4] Janusz Wiśniewski, jw., s.22

[5] Adrianna Jasińska-Cichoń, Prawo pracy …, str. 207

[6] Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników …, s.22,23

[7] Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników …, s.24

[8] Janusz Wiśniewski, jw., s.23

[9] Andrzej Chobot, Nowe formy zatrudnienia, Kierunki rozwoju i nowelizacji, Warszawa, 1997 str. 157

[10] Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników …, s.26, 27

[11] Ewa Drzewiecka, Jak zatrudnić pracownika w formie telepracy, Gazeta Prawna 193/2007 (dodatek tygodnik prawa pracy) z dnia 04.10.2007., str. 5.

[12] Łukasz Guza, Nowe prawo., Rynek pracy. Zatrudnienie na odległość. Jak zatrudnić telepracownika, Gazeta Prawna 201/2007 z dnia 16.10.2007.

[13] Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników …, s.25

[14] Izabela Rakowska-Boroń, Kodeks pracy, Praca poza siedzibą firmy. Coraz więcej firm zatrudnia i poszukuje telepracowników, Gazeta Prawna 46/2008 z dnia 05.03.2008.

[15] Ewa Drzewiecka, Jak zatrudnić pracownika …, str. 5.

[16] Jack. M. Nilles, Telepraca. Strategie kierowania wirtualną załogą, WNT Warszawa 2003, s.21 (Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników …, s.39)

[17] Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników …, s. 44

[18] Janusz Wiśniewski Zatrudnianie pracowników …, s. 50, 51, 52

[19] Ewa Drzewiecka, Elastyczne formy zatrudnienia, Gazeta Prawna 193/2007 (dodatek: Tygodnik Prawa Pracy) z dnia 04.10.2007., str. 10

[20] Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników …, s. 52

[21] Anna Szewczyk, E-centra będą rozwijać się szybciej, Gazeta Prawna 201/2007 z dnia 16.10.2007.

[22] Ewa Drzewiecka, Elastyczne formy …, str. 10.

[23] Ewa Drzewiecka, jw., str. 10.

[24] Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników …, s. 53

[25] Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników …, s. 54

[26] Anna Szewczyk, E-centra …

[27] Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników …, s. 54, 55

[28] Arkadiusz Mika, Co zmieniło się w kodeksie pracy po wprowadzeniu telepracy, Monitor prawa pracy
i ubezpieczeń 19/2007 z dnia 10.10.2007., str. 10.

[29] Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników …, s. 57, 58,59

[30] Janusz Wiśniewski, jw., s. 59

[31] Arkadiusz Mika, Co zmieniło się …, str. 10.

[32] Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników …, s. 60

[33] Janusz Wiśniewski, jw., s. 63,64

[34] Arkadiusz Mika, Co zmieniło się …, str. 10.

[35] Ewa Drzewiecka, Jak zatrudnić pracownika …,str. 5.

[36] Ewa Drzewiecka, Jak zatrudnić pracownika …,str. 5.

[37] Jakub Kaniowski, Zatrudnianie pracowników w formie telepracy (cz.1), Serwis Prawno-Pracowniczy Nr 1/2008 z dnia 01.01.2008.

[38] Jakub Kaniowski, jw.

[39] Ewa Drzewiecka, Jak zatrudnić pracownika …,str. 5.

[40] Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników …, s. 72

[41] Janusz Wiśniewski, jw., s. 48, 84

[42] Ewa Drzewiecka, Jak zatrudnić pracownika …,str. 5.

[43] Arkadiusz Mika, Co zmieniło się …, str. 10.

[44] Jakub Kaniowski, Analiza eksperta, W jaki sposób pracodawca kontroluje pracownika, Gazeta Prawna 193/2007 (dodatek: Tygodnik Prawa Pracy) z dnia 04.10.2007., str.7.

[45] Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników …, s. 85,86

[46] Arkadiusz Mika, Co zmieniło się …, str. 10.

[47] Łukasz Guza, Nowe prawo., …

[48] Janusz Wiśniewski, Zatrudnianie pracowników …, s. 94, 105

[49] Jakub Kaniowski, Zatrudnianie pracowników w formie telepracy (cz.2), Serwis Prawno-Pracowniczy Nr 3/2008 z dnia 15.01.2008.

[50] Arkadiusz Mika, Co zmieniło się …, str. 10.

[51] Jakub Kaniowski, Zatrudnianie pracowników …, (cz.2),

[52] Ewa Drzewiecka, Jak zatrudnić pracownika …str. 5.

[53] Arkadiusz Mika, Co zmieniło się …, str. 10.