Samozatrudnienie

Samozatrudnienie to nietypowa forma zatrudnienia polegająca na prowadzeniu działalności gospodarczej przez daną osobę, w ramach której to działalności zawierana jest umowa o prowadzeniu usług dla danego podmiotu.

Umowa o prowadzeniu usług powinna być zawarta na piśmie, powinna jasno dawać do zrozumienia, że reguluje stosunki między dwoma niezależnymi podmiotami gospodarczymi, a nie na przykład między pracodawcą i pracownikiem. ^[1] Samozatrudniony to często w praktyce, pracownik, który otworzył jednoosobową działalność gospodarczą, aby świadczyć usługi dla dotychczasowego pracodawcy.

Wprowadzona od 01.01.2007 r. nowa negatywna definicja działalności gospodarczej ma eliminować tego typu zjawisko, wykorzystywane przez pracodawców w celu minimalizacji kosztów zatrudnienia. Aby samozatrudnienie uznane było za formę zatrudnienia zgodną z przepisami prawa nie mogą być spełnione następujące warunki:

„- wszelką odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonywanie takich czynności,

- czynności są wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez zlecającego,

- wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.”^[2]

„Zarówno warunki umowy o świadczenie usług w ramach samozatrudnienia, jak
i faktyczne okoliczności, w których umowa jest realizowana, muszą wskazywać, że od stosunku opartego na kodeksowej umowie o pracę relacje te różnią przynajmniej jeden z trzech zasadniczych warunków.”^[3]

Aby ryzyko działalności gospodarczej i odpowiedzialność za czynności zlecone ponosił w rzeczywistości samozatrudniony, musi on faktycznie starać się pozyskiwać partnerów gospodarczych, ponosić wydatki inwestycyjne i ryzyko nieuzyskania prognozowanych przychodów.

Umowa zawarta z samozatrudnionym powinna ujmować w swojej treści możliwość zastępowania samozatrudnionego przez inny podmiot, nawet gdy przedsiębiorca nie wyrazi na to zgody. Jest to warunek, który nie pozwoli zakwalifikować tą umowę jako umowę o pracę.

Omawiana forma zatrudnienia jest korzystna dla pracodawców, gdyż zmniejsza pozapłacowe koszty zatrudnienia w stosunku do zatrudnienia etatowego pracowników. Pracodawca nie musi odprowadzać składek do ZUS-u oraz ponosić kosztów obsługi zajmującej się odprowadzaniem składek i podatków. Samozatrudniony sam musi zadbać o formalności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.^[4]

^[1] Edyta Dobrowolska, Jak uniknąć pułapek samozatrudnienia, Gazeta Prawna 49/2007 (dodatek: Prawo i Życie) z dnia 09.03.2007, str.1.

^[2] Adrianna Jasińska-Cichoń, Prawo pracy …,  str. 210

^[3] Zbigniew Biskupski, Jak uniknąć pułapek samozatrudnienia, Gazeta Prawna 49/2007 (dodatek: Prawo i Życie) z dnia 09.03.2007., str.1

^[4] Halina Kwiatkowska, Tomasz Zalewski, Bogdan Świąder, Izabela Rakowska-Boroń, Raport GP: Wszystko co ważne dla samozatrudnionych, Gazeta Prawna 47/2007 z dnia 07.03.2007., str. 14

.